การตั้งครรภ์เป็นช่วงเวลาพิเศษที่ร่างกายมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมากทั้งทางร่างกายและอารมณ์ อาการของคนท้องแตกต่างกันในแต่ละบุคคล บางคนอาจมีอาการคนท้องแรกๆ ชัดเจนตั้งแต่สัปดาห์แรกในขณะที่บางคนอาจแทบไม่รู้สึกถึงการเปลี่ยนแปลงเลย บทความนี้จะพาคุณทำความเข้าใจกับสัญญาณและอาการท้องต่างๆ ที่บ่งบอกถึงการท้องพร้อมวิธีการดูแลตัวเองอย่างถูกต้อง

ตั้งครรภ์คืออะไร?

การตั้งครรภ์เกิดขึ้นเมื่อไข่และอสุจิมาพบกันแล้วเกิดการปฏิสนธิ ตัวอ่อนจะเดินทางไปฝังตัวที่ผนังมดลูกจากนั้นพัฒนาเติบโตเป็นทารกตลอดระยะเวลาประมาณ 40 สัปดาห์ ร่างกายจะหลั่งฮอร์โมนการตั้งครรภ์ออกมาทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงต่างๆ เพื่อรองรับการเจริญเติบโตของลูกน้อยในครรภ์ ตามข้อมูลทางการแพทย์ระบุว่า การตั้งครรภ์ เป็นกระบวนการทางชีววิทยาที่สำคัญและต้องได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด

 

อาการตั้งครรภ์ที่สังเกตได้ชัดเจน

อาการคนท้องมีสัญญาณบอกเหตุหลายอย่างที่สามารถสังเกตได้ตั้งแต่ระยะแรก อาการเหล่านี้เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในร่างกายที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว

• ประจำเดือนขาด – อาการแรกที่เห็นได้ชัดเจนที่สุด เกิดจากร่างกายหลั่งฮอร์โมน hCG ที่ช่วยให้การตั้งครรภ์ดำเนินต่อไป
• คลื่นไส้ อาเจียน – มักเกิดในตอนเช้าหรือตลอดวัน โดยจะเริ่มช่วง 5-7 สัปดาห์แรก และจะมีอาการมากขึ้นในช่วง 9 สัปดาห์ หากรุนแรงจนทานไม่ได้ต้องพบแพทย์
• เต้านมคัดตึง – เกิดตั้งแต่ช่วงสัปดาห์แรกหลังปฏิสนธิ รู้สึกเสียวแปลบ เต้านมโตขึ้น ลานนมคล้ำขึ้น และมองเห็นเส้นเลือดชัดเจน
• ปัสสาวะบ่อย – ไตทำงานหนักขึ้นเพื่อกรองของเสีย มดลูกโตขึ้นกดเบียดกระเพาะปัสสาวะ ทำให้รู้สึกปัสสาวะถี่โดยเฉพาะกลางคืน
• ท้องผูก – เนื่องจากฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนจะช่วยลดการบีบตัวของลำไส้เพื่อให้ดูดซึมสารอาหารและน้ำได้มากขึ้น
• อ่อนเพลีย ง่วงซึม – ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนที่เพิ่มสูงขึ้นทำให้ระบบเผาผลาญช้าลง ร่างกายต้องการพักผ่อนมากขึ้น

อาการตั้งครรภ์ในระยะแรก

ช่วงสัปดาห์แรกหลังการปฏิสนธิ ร่างกายจะเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงที่สามารถสังเกตได้ แม้ว่าบางคนอาจมีอาการคนท้องไม่รู้ตัวเพราะอาการไม่ชัดเจนก็ตาม

• ปวดหัว วิงเวียน หน้ามืด

ฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลงพร้อมการไหลเวียนเลือดที่เพิ่มขึ้นทำให้เกิดอาการปวดหัวซึ่งอาการคนตั้งครรภ์นี้อาจมากน้อยแตกต่างกันไปในแต่ละคน บางรายอาจเกิดจากความเครียดนอนไม่พอหรือหยุดดื่มคาเฟอีนกะทันหัน หากปวดหัวต่อเนื่องหรือมีอาการหน้ามืดบ่อย ควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินอาการ

• ท้องอืด ท้องผูก

ระบบย่อยอาหารทำงานช้าลงเพราะฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนทำให้มีแก๊สในท้องมากกว่าปกติรู้สึกท้องอืดแน่นถ่ายยากคล้ายกับช่วงก่อนมีประจำเดือน การดื่มน้ำมากขึ้นทานผักผลไม้ที่มีเส้นใยและออกกำลังกายเบาๆ จะช่วยบรรเทาอาการได้

• ปวดท้องน้อย เป็นตะคริว

อาการปวดจี๊ดๆหรือหน่วงๆ ที่ท้องน้อยคล้ายปวดประจำเดือนเกิดจากมดลูกขยายตัวเพื่อรองรับทารกที่กำลังเจริญเติบโตมักปวดบางช่วงเวลาแล้วหายไป แต่ถ้าปวดรุนแรง ปวดตลอดเวลาหรือปวดเฉพาะข้างเดียวอาจเป็นสัญญาณของท้องนอกมดลูกควรรีบพบแพทย์ทันที

• ความอยากอาหารเปลี่ยนไป

ฮอร์โมนทำให้การรับรสและกลิ่นเปลี่ยนไปบางคนอยากทานอาหารรสเปรี้ยวอาหารแปลกๆ ที่ไม่เคยชอบหรือแม้แต่สิ่งที่ไม่ใช่อาหาร บางคนกลับไม่ชอบอาหารที่เคยโปรดปรานร่างกายอาจต้องการแคลเซียมและพลังงานเพิ่มขึ้น จึงมักอยากทานขนมหวาน น้ำหวาน นมหรือผลิตภัณฑ์จากนมแทน

• ไวต่อกลิ่น

การรับกลิ่นเปลี่ยนไปอย่างมากรู้สึกไวต่อกลิ่นที่ไม่เคยรู้สึกมาก่อนหรือทนต่อกลิ่นที่คุ้นเคยไม่ได้ บางคนเวียนหัวคลื่นไส้อาเจียนเมื่อได้กลิ่นอาหารน้ำหอมหรือของใช้บางชนิด อาการนี้เกิดจากฮอร์โมนเอสโตรเจนที่เพิ่มสูงขึ้นและการไหลเวียนเลือดที่เปลี่ยนแปลง

อาการตั้งครรภ์อื่นๆ ที่พบได้

นอกจากอาการคนท้องแรกๆ ที่กล่าวมาแล้ว ยังมีอาการเพิ่มเติมที่อาจเกิดขึ้นในแต่ละบุคคล ซึ่งบางอาการอาจปรากฏให้เห็นในระยะหลังของการตั้งครรภ์

• ปวดหลัง

กล้ามเนื้อและเส้นเอ็นคลายตัวน้ำหนักครรภ์เพิ่มขึ้นทำให้เสียสมดุลการยืนเดินนั่งนอนเปลี่ยนไปเพื่อรองรับท้องทำให้เกิดอาการปวดหลัง สามารถบรรเทาได้ด้วยการสวมรองเท้าส้นแบน ไม่ยกของหนัก เลือกที่นอนที่พอเหมาะและปรับท่านอนตะแคง เดินหรือเปลี่ยนท่าบ่อยๆ จะข่วยให้อาการลดลงได้ หากปวดมากควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการบำบัด

• ตกขาวมากกว่าปกติ

ฮอร์โมนเอสโตรเจนสูงขึ้นทำให้มีสารคัดหลั่งออกทางช่องคลอดมากขึ้น ตกขาวที่ปกติจะเป็นสีขาวขุ่นใสไม่มีกลิ่นไม่คันช่วยรักษาความชุ่มชื้นและป้องกันเชื้อโรค แต่ถ้าตกขาวมีกลิ่นแรงมีอาการคันหรือเปลี่ยนสี ควรพบแพทย์เพราะอาจติดเชื้อ

• อารมณ์แปรปรวน

ฮอร์โมนที่เพิ่มขึ้นส่งผลต่ออารมณ์บางครั้งรู้สึกมีความสุขปลื้มปริ่มแต่บางครั้งอาจหงุดหงิดง่ายโมโหเร็วอ่อนไหวร้องไห้ง่าย บางคนอาจรู้สึกวิตกกังวลหรือหดหู่ หากมีอาการเศร้าต่อเนื่องควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินภาวะซึมเศร้า

• หายใจถี่

ปอดขยายใหญ่ขึ้นเพื่อรับออกซิเจนมากขึ้นไปเลี้ยงทารกพร้อมกำจัดคาร์บอนไดออกไซด์จากทั้งแม่และลูก เมื่อครรภ์โตขึ้นทารกจะกดกระบังลมทำให้หายใจลำบากหายใจถี่หรือหายใจลึกมากขึ้น ซึ่งเป็นเรื่องปกติของการตั้งครรภ์

• แสบร้อนกลางอก

ฮอร์โมนทำให้ระบบย่อยอาหารช้าลงกล้ามเนื้อหูรูดหลอดอาหารคลายตัวน้ำย่อยกรดไหลย้อนขึ้นมา เมื่อครรภ์โตมดลูกดันกระเพาะให้สูงขึ้นทำให้แสบร้อนกลางอกเรอเปรี้ยวขมคอคลื่นไส้ สามารถบรรเทาได้ด้วยการทานอาหารมื้อเล็กๆ แบ่งเป็นหลายมื้อ เคี้ยวให้ละเอียด หลีกเลี่ยงอาหารรสจัด ทานแล้วเดินเล่น ไม่ทานน้ำอัดลม เป็นต้น

• สิวขึ้น

ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนกระตุ้นต่อมน้ำมันใต้ผิวหนังทำให้รูขุมขนอุดตันง่ายเกิดสิวบนใบหน้าหลังหรือบริเวณต่อมไขมันตามส่วนต่างๆ ของร่างกาย ควรดูแลทำความสะอาดผิวอย่างอ่อนโยนหลีกเลี่ยงการบีบสิว และควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ยาหรือครีมทาสิว

การตรวจยืนยันการตั้งครรภ์

แม้จะมีอาการท้องแต่การยืนยันที่แม่นยำที่สุดคือการตรวจกับแพทย์เพราะบางอาการอาจมีสาเหตุอื่นเช่นประจำเดือนมาไม่ปกติจากความเครียดหรือคลื่นไส้จากติดเชื้อในกระเพาะ การตรวจครรภ์ที่คลินิกหรือโรงพยาบาลจะใช้วิธีตรวจปัสสาวะหรือเจาะเลือดหาฮอร์โมน hCG ซึ่งให้ผลแม่นยำสูงและสามารถยืนยันอายุครรภ์ได้อย่างแม่นยำ หากผลออกมาบวกควรฝากครรภ์ทันทีเพื่อรับคำแนะนำการดูแลตัวเองและทารกอย่างถูกต้องตลอดระยะเวลา 40 สัปดาห์

อาการผิดปกติที่ควรพบแพทย์

แม้การตั้งครรภ์เป็นเรื่องปกติแต่บางอาการอาจเป็นสัญญาณของภาวะแทรกซ้อนที่ต้องรีบพบแพทย์ทันทีเพื่อความปลอดภัยของทั้งแม่และลูก การติดตามอาการอย่างใกล้ชิดและพบแพทย์ตามนัดจะช่วยลดความเสี่ยงต่างๆ ได้

• เลือดออกทางช่องคลอด – โดยเฉพาะถ้ามีอาการปวดท้องเกร็งร่วมด้วย อาจเป็นสัญญาณการแท้งบุตรหรือท้องนอกมดลูก
• คลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง – จนไม่สามารถทานอาหารหรือดื่มน้ำได้ อาจทำให้ขาดน้ำและสารอาหาร
• ปัสสาวะบ่อยหรือไม่สุด – เป็นอาการของทางกระเพาะปัสสาวะอักเสบ
• ปวดท้องมาก – ปวดรุนแรงหรือปวดเฉพาะข้างเดียวอาจเป็นภาวะแทรกซ้อน
• บวมมาก ปวดศีรษะ ตาพร่ามัว – อาจเป็นครรภ์เป็นพิษที่มีความดันโลหิตสูง
• ทารกดิ้นน้อยลง – โดยเฉพาะหลังครรภ์ 24 สัปดาห์ขึ้นไป
• มีไข้สูง – อาจบ่งบอกถึงการติดเชื้อที่ต้องรักษา

 

 

การดูแลตัวเองระหว่างตั้งครรภ์

การดูแลสุขภาพที่ดีช่วยให้การท้องเป็นไปอย่างราบรื่นทั้งแม่และลูกมีสุขภาพแข็งแรง ควรฝากครรภ์ทันทีที่รู้ว่าตั้งครรภ์และพบแพทย์ตามนัดทุกครั้งเพื่อรับคำปรึกษาที่เหมาะสม

• ทานอาหารครบ 5 หมู่ – เพิ่มพลังงานวันละ 300 กิโลแคลอรี เน้นโปรตีน ผักและผลไม้เป็นหลัก
• ทานวิตามินเสริม – ธาตุเหล็ก โฟลิก ไอโอดี แคลเซียม ดีเอชเอ
• ออกกำลังกายเบาๆ – เดิน ว่ายน้ำ หรือโยคะ ช่วยควบคุมน้ำหนักและเตรียมร่างกายสำหรับการคลอด
• พักผ่อนเพียงพอ – นอนหลับให้เพียงพอ หลีกเลี่ยงความเครียด เพื่อสุขภาพกายและใจที่ดี
• งดสิ่งเสพติด – งดสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์ กาแฟมากเกินไป และยาเสพติดทุกชนิด
• ระวังการใช้ยา – อย่าซื้อยามาทานเอง ต้องปรึกษาแพทย์ก่อนทุกครั้ง เพราะบางยาอาจทำให้ทารกพิการได้
• เลือกผลิตภัณฑ์ที่ปลอดภัย – หลีกเลี่ยงสารเคมี เลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่อ่อนโยนต่อผิวและปลอดภัยต่อทารก

บริการดูแลสุขภาพมารดาและทารกอย่างมาตรฐานสากล ที่ MFC Clinic

MFC Clinic มอบบริการฝากครรภ์และดูแลสุขภาพมารดาแบบองค์รวมโดยทีมแพทย์สูติ-นรีเวชที่มีประสบการณ์ตั้งแต่การตรวจยืนยันการตั้งครรภ์ติดตามพัฒนาการทารกด้วยเทคโนโลยีทันสมัยจนถึงการให้คำปรึกษาการดูแลตัวเองและเตรียมความพร้อมคลอด พร้อมบริการตรวจคัดกรองภาวะเสี่ยงต่างๆ รวมถึงการดูแลแพ้ท้องอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อให้ทั้งคุณแม่และลูกน้อยได้รับการดูแลอย่างครอบคลุมตลอดการตั้งครรภ์ 40 สัปดาห์อย่างปลอดภัยและอบอุ่น

สรุป

อาการของคนท้องแตกต่างกันในแต่ละบุคคลตั้งแต่ขาดประจำเดือนคลื่นไส้เต้านมคัดตึงไปจนถึงปวดหัวท้องอืดอารมณ์แปรปรวนซึ่งเกิดจากฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลง การรับรู้อาการเหล่านี้ช่วยให้ดูแลตัวเองได้ถูกต้องควรฝากครรภ์ทันทีพบแพทย์ตามนัดทานอาหารมีประโยชน์พักผ่อนเพียงพอและหลีกเลี่ยงสิ่งที่เป็นอันตราย หากมีข้อสงสัยหรือพบอาการผิดปกติสามารถติดต่อปรึกษาแพทย์ทันทีเพื่อรับการดูแลที่เหมาะสม

 

 

คำถามที่พบบ่อย

ตั้งครรภ์กี่วันจึงจะมีอาการ?

อาการคนท้องเริ่มปรากฏได้ตั้งแต่ 1-2 สัปดาห์หลังการปฏิสนธิ แต่บางคนอาจไม่มีอาการชัดเจนจนกระทั่งขาดประจำเดือน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล

ตรวจครรภ์เมื่อไหร่จึงจะแม่นยำ?

ควรรอให้เลยรอบประจำเดือนประมาณ 7 วัน จึงตรวจด้วยชุดตรวจครรภ์ หรือพบแพทย์เพื่อตรวจเจาะเลือดหาฮอร์โมน hCG ซึ่งจะให้ผลที่แม่นยำกว่า

แพ้ท้องรุนแรงต้องทำอย่างไร?

หากแพ้ท้องคลื่นไส้ อาเจียนจนทานอาหารหรือดื่มน้ำไม่ได้ อ่อนเพลียมาก หรือน้ำหนักลดลง ควรรีบพบแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นภาวะแพ้ท้องรุนแรงที่ทำให้ขาดน้ำและต้องได้รับการรักษา

ตั้งครรภ์ควรเพิ่มน้ำหนักเท่าไหร่?

โดยทั่วไปควรเพิ่มน้ำหนัก 10-15 กิโลกรัม แต่ขึ้นอยู่กับ BMI ก่อนตั้งครรภ์ของแต่ละคน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อคำนวณน้ำหนักที่เหมาะสมและติดตามในแต่ละไตรมาส

มีเลือดออกตอนท้องต้องพบแพทย์ไหม?

ถ้าเลือดออกเพียงเล็กน้อยสีชมพูโดยไม่ปวดท้องอาจเป็นเรื่องปกติจากการฝังตัว แต่ถ้ามีเลือดออกมากพร้อมปวดท้องเกร็งต้องรีบพบแพทย์ทันทีเพราะอาจเป็นสัญญาณแท้งหรือท้องนอกมดลูก